emotionele impact van de coronacrisis op zorgverleners (in woonzorgcentra)

Dat de coronacrisis een impact heeft op het psychisch en emotioneel welzijn van zorgverleners is onmiskenbaar. De mentale flexibiliteit die nodig is om met deze moeilijke situaties om te gaan, mag zeker niet onderschat worden. Dus moet er middenin deze crisis, maar zeker ook nadien de nodige zorg worden aangeboden.

Uit een bevraging van Zorgnet Icuro bij zorgverleners uit verschillende sectoren waaronder ook de woonzorgcentra, via het platform dezorgsamen.be, wordt de invloed op het psychisch welzijn van deze crisis op verschillende domeinen bevestigd.

Op persoonlijk vlak hebben de bevraagde zorgverleners het gevoel meer onder druk te staan, men is meer vermoeid, hyperalert, sommige zorgverleners ervaren flashbacks, concentratiestoornissen en voelen zich meer angstig. Ook op het professioneel functioneren is een effect te merken m.n. dat men meer twijfelt aan de eigen kennis en kunde.

De rol van sociale steun is van cruciaal belang. Zorgverleners vinden deze voornamelijk bij hun partner en bij de eigen/directe collega’s. Uit de bevraging blijkt er momenteel weinig nood te zijn aan een gesprek met de eigen huisarts, een anoniem gesprek via een online-systeem of met een helpdesk psychosociale opvang. Wél geven zorgverleners in woonzorgcentra aan dat ze een nood voelen aan een gesprek met hun leidinggevende (wat sommigen nog niet deden) of met een psycholoog.

Wat kan je dan als leidinggevende nu en in een latere fase doen?

Zorg voor de zorgende is een veelgebruikte term en is inderdaad absoluut noodzakelijk, maar denk eraan dit ‘op maat’ van de zorgverlener aan te bieden.

(H)erkenning en sociale steun bieden, is belangrijk om emoties op te vangen. We spreken dan over een menselijke betrokkenheid en zorg. Het gaat om het benoemen en normaliseren van normale emoties in een abnormale situatie. Luister en bevraag als leidinggevende wat de noden zijn van de zorgverleners in je team. Ga een gesprek aan, biedt de mogelijkheid tot psychologische ondersteuning en, belangrijk, initieer opvolging van de situatie.

Want na de opvang komt nazorg. Het aanbieden van opvang en nazorg werkt geruststellend. Goede nazorg is niet gericht op het traumatische van de gebeurtenis, maar op de gevolgen ervan voor de zorgverlener als persoon en voor het team. Opvolging is dus noodzakelijk om te kunnen inschatten of de emotionele reacties afnemen. Zo kan een moeilijk verwerkingsproces vroeg gedetecteerd worden zodat gepaste (psychologische) hulp tijdig kan ingeschakeld worden. Indien nodig of gewenst kan een doorverwijzing naar gespecialiseerde psychologische ondersteuning georganiseerd worden.

Dus laten we na deze crisis vooral niet terugkeren naar ‘hoe het was ervoor’, zonder zorg voor de psychologische noden van het zorgpersoneel op lange termijn. Bij deze is dit dus een pleidooi om psychologische ondersteuning en nazorg structureel in te bedden in de cultuur van de zorginstelling.

Waar kan ik terecht voor emotionele en psychologische ondersteuning?

  • Doe in eerste instantie beroep op het zorgaanbod van de eigen zorginstelling (zorginstelling, koepel, psycholoog, interne opvangteams, vertrouwenspersoon,…). Spreek erover met de (huis)- en CRA-arts of arbeidsgeneesheer van de externe preventiedienst die indien nodig een verwijzing kan doen naar een psycholoog.
    Huisartsen beschikken over een overzicht van (eerstelijns)psychologen werkzaam in hun regio.
  • Vlaamse Vereniging van Klinisch Psychologen en de regionale psychologenkringen beschikken over een overzicht van psychologen en therapeuten werkzaam in de regio. www.vvkp.be
  • Het Psychosociaal Coördinatiecomité ondersteunt overkoepelend de psychosociale zorg. Contacteer hen via psip-pips@health.fgov.be

Waarvoor kan je terecht bij het Forum Palliatieve Zorg (of het palliatieve netwerk van jouw regio)?

Palliatieve zorg bouwde in de afgelopen 30 jaar expertise op in hoe een totaalzorg aan het levenseinde er optimaal kan uitzien. Met niet enkel oog voor fysieke moeilijkheden, maar ook voor de psychische, sociale, existentiële noden en rouwzorg. Ook rond specifieke thema’s als ‘(klein)kinderen informeren en betrekken bij de ziekte van hun (groot)ouders’, ‘omgaan met emoties rond overlijden’ of ‘hoe afscheid nemen’ verzamelden we heel wat kennis en materiaal.

  • U kan ons telefonisch of via mail bereiken voor vragen en ondersteuning! We bekijken hoe we u het beste verder kunnen helpen.
  • We werken nauw samen met de palliatieve thuisbegeleidingsequipe van onze regio zodat we in een globale ondersteuning van je instelling kunnen voorzien.
  • Via onze website www.forumpalliatievezorg.be bieden we actuele informatie aan, verwijzen we naar relevante websites en instanties en stellen we materiaal ter beschikking (over actuele thema’s zoals zelfzorg, teamzorg, rouw, spreken over overlijden in tijden van Corona, hoe met kinderen praten hierover). Aanvullend wordt er via sociale media gecommuniceerd.

Bronnen:

  • Persbericht 11 april Zorgnet ICURO – de zorgsamen
  • Guidance by the British Psychological Society Covid 19 Staff Wellbeing Group. The Psychological needs of healthcare staff as a result of the Coronavirus pandemic.
  • Daeseleire T. Opvang en nazorg na schokkende gebeurtenissen in de werksituatie. Prebes Veiligheidsnieuws 2013; nr. 180